Raport Rynek Oprogramowania Biznesowego I edycja
autor Administrator, opublikowano 2002-12-07
SPIS TREŚCI
1 Ogólna charakterystyka próbyNota metodologiczna
Raport z badania Rynek Oprogramowania Biznesowego został stworzony w oparciu o dane z ankiet rozesłanych do 420 firm branży IT w całej Polsce. Do dnia zamknięcia zbierania danych na potrzeby analizy 122 respondentów nadesłało wypełnione ankiety potwierdzone podpisem osoby decyzyjnej.
1. Ogólna charakterystyka próby
Koniunktura na rynku IT jest dosyć chimeryczna ostatnimi czasy. Kilka lat należało do spółek informatycznych. Dwie firmy o największej w świecie kapitalizacji należą do sektora IT. Teraz widać w branży lekką zadyszkę. Nie do końca potwierdzają to nasi ankietowani, my sami rozglądając się wokół widzimy jak informatyka coraz szerzej wchodzi w nasze życie i nie ma od tego odwrotu.
Swoje ankiety nadesłały 122 firmy. Aż 70% ankietowanych ulokowało się w czterech ośrodkach (Warszawa, Wrocław, Kraków, Katowice), z których przeszło połowa w Warszawie. Jest w nich najłatwiej znaleźć dobrego klienta, kapitał i wysokokwalifikowany personel. Przeważa wśród nich forma organizacyjna - spółka z o.o. 45% i spółka akcyjna 37%.
Aż 78% firm deklaruje swoją pozycję na rynku jako producent, a tyko 21% jako dystrybutor oprogramowania. Z pewnością daje im to mocniejszą pozycję w walce o klienta. Najwięcej produktów firmy kierują do działów finansowych - 27% i sprzedaży - 24%. Z praktyki wiadomo, że głos decydujący za doborem systemu ma szef firmy i szef pionu finansowego. Najwięcej ofert firmy kierują do branż produkcyjnej, usług i handlu. Największy wzrost sprzedaży w ostatnim roku firmy zanotowały w sektorach przemysłu - wzrost o17% i handlu wzrost o 16%.
Wykres 1. Obecność firm na rynku polskim
Firmy dosyć optymistycznie spoglądają w przyszłość, planują sprzedać w tym roku do każdego z czterech podstawowych sektorów o przeszło 20% programów więcej w stosunku do roku 2000. Czy skorygują plany - rynek pokaże.
Najwięcej przychodów bo aż 44% firmy chcą osiągają ze sprzedaży licencji, najmniej 1% z audytu. Zdecydowanie najwięcej sprzedaży w firmy IT prowadzą poprzez kanał bezpośredni 70% i partnerów 15%. Zdecydowanie najwięcej bo 31% budżetu promocji firmy wydadzą na targi i konferencje.
2. Zintegrowane systemy do zarządzania przedsiębiorstwem (np. ERP, CRM, MRP i inne)
2.1 Oferta dla poszczególnych sektorów gospodarki
Firmy zgłosiły do ankiety 152 systemy informatyczne. Pierwszym badanym kryterium są sektory gospodarki, do których są dedykowane produkty. Największa podaż jest skierowana w kierunku handlu i usług, niewiele mniej produktów jest skierowanych do obsługi produkcji. Firmy IT mają zawsze na uwadze zasobność klienta i potrafią elastycznie dostosować produkt do wymogów klienta. Przykładem może być błyskawiczny rozwój na polskim rynku systemów medycznych wraz ze wsparciem finansowym polskich szpitali przez zagraniczne instytucje finansowe.
Wykres 2. Systemu oferowane do poszczególnych sektorów gospodarki
Należy zwrócić uwagę na znaczną uniwersalność dużych systemów. Łatwiej jest klientowi znaleźć system odpowiedni do obsługi 5 sektorów 34%, niż do obsługi tylko jednego sektora 13%. W praktyce oznacza to, że firmy prowadzące zdywersyfikowaną działalność nie powinny mieć trudności z doborem jednorodnego oprogramowania, co ułatwi zdecydowanie pracę menedżmentu. Producentowi oprogramowania daje to możliwość udziału w szerszym rynku, co niejednokrotnie może mieć wpływ na zmniejszenie kosztów jednostkowych systemu.
Wykres 3. Możliwość obsługi wielu sektorów
2.2 Lokalizacja i adaptacja systemów na potrzeby klienta
Zdecydowana większość programów, bo aż 63% to produkty polskie. Język polski użytkownika jest zapewniony w 97% aplikacji. Pięć systemów bez polskiej wersji językowej to produkty CRM. Aż 78% programów posiada możliwości indywidualnej adaptacji na potrzeby klienta.
Wykres 4. Systemy polskie i zagraniczne
Należy tu nadmienić, że duże systemy klasy ERP i MRP są zdominowane przez producentów zagranicznych. Ich produkty są i zapewne długo jeszcze będą jakością i funkcjonalnością przewyższały nasze oprogramowanie. Istotną przesłanką przy zakupie zagranicznego systemu jest lokalizacja czyli adaptacja do potrzeb kraju klienta. Tu według ankietowanych na 57 zgłoszonych systemów zagranicznych tylko 3 nie posiada polskiej wersji lokalizacyjnej. Są to systemy CRM, czyli produkty które od niedawna zdobywają rynek. Ich użytkownikom zapewne nie przeszkadza brak lokalizacji. Inna jest waga lokalizacji dla części systemu obsługującej księgowość i finanse firm, tutaj radzimy zawsze przetestować wszystkie operacje i generowane raporty wbrew zapewnieniom producentów.
W dalszej części ankiety przeanalizujemy w jakim czasie producenci są w stanie dostosować systemy do zmian i wymogów otoczenia, co w przypadku zintegrowanych systemów nie jest sprawą prostą.
Nieco inaczej wygląda rynek oprogramowania wielomodułowego niższych klas, tu oferta polskich producentów jest dosyć szeroka i bariera lokalizacji nie istnieje.
Wykres 5. Koszt wdrożenia w stosunku do kosztu oprogramowania
2.3 Wdrożenie i utrzymanie systemu
2.3.1 Utrzymanie systemu
Dla 58% systemów średni roczny koszt konserwacji stanowi od 10% do 20% jego ceny. Stawka minimalna to 3% a maksymalna 200% ceny systemu. Średnia dla 105 ankiet wynosi 23%.
Konserwacja obejmuje dla 88% produktów możliwość aktualizacji czyli bezpłatny dostęp do nowych wersji programu, dla 75% help desk i dla 61% bezpłatny support systemu. Dla większości dostawców oprogramowania wpływy z obsługi i konserwacji sprzedanych systemów to znaczna część ich przychodów. Nie chcą tracić klientów i podchodzą do nich dosyć elastycznie. Dla wielu systemów klienci sami mogą wybrać pakiet usług w ramach konserwacji płacąc za nie odpowiednie ceny.
Wykres 6. Średni roczny koszt konserwacji w stosunku do ceny systemu
Dla 58% systemów, średni czas ich aktualizacji zawiera się w przedziale od 3 do 6 miesięcy. Minimalny czas aktualizacji to 1 miesiąc a maksymalny 24 miesiące. Średnia dla badanej próby wynosi tu 5,5 miesiąca. Aktualizację należy rozumieć jako nową wersję programu w odróżnieniu od zmian adaptacyjnych dla klienta.
Wdrożenie to kluczowy czynnik dla powodzenia skomplikowanych projektów informatycznych. Większość wdrożeń przekracza zakładane budżety i ramy czasowe. Po jego zakończeniu okazuje się że system nie realizuje w całości zakładanych wcześniej funkcji i procesów.
Ile musimy zapłacić za wdrożenie?
Rozpatrując cenę wdrożenia, średnio 74% kosztów licencji na system. Koszt minimalny to 1% a maksymalny 300% ceny oprogramowania.
Odnośnie czasu wdrażania to średnia wynosi 3,6 miesiąca mediana 3 miesiące. Minimalny czas wdrożenia to 1 miesiąc a maksymalny 12 miesięcy. Zatem według danych podanych przez ankietowanych, jesteśmy już w zasięgu przyjętych w świecie standardów.
Średni koszt jednego dnia szkolenia lub pracy konsultanta wynosi 1140zł. Cena waha się dosyć znacznie – od minimalnej 60zł dla konsultanta małego systemu aż do 6000zł dla konsultanta renomowanej firmy międzynarodowej wdrażającego CRM.
Warto zwrócić uwagę na fakt, iż średni czas i koszt wdrożenia może być dla jednego systemu różny dla poszczególnych wykonawców. Z ankiety wynika, iż ten sam system jedna z firm oferuje wdrożyć w czterokrotnie szybszym czasie po dwukrotnie wyższych kosztach niż konkurencja. Klienci mają więc w czym wybierać, co nie jest takie banalne jeżeli przyjąć, że skomplikowane wdrożenia wiążą się z wstrzymaniem produkcji i pochłaniają do 80% czasu kluczowych pracowników firmy.
Wykres 7. Koszt wdrożenia do kosztu oprogramowania
2.4 Koszt Zakupu Systemu
Firmy niechętnie podawały ceny systemów. Trzeba też przyznać, że sama wycena jest dosyć skomplikowanym procesem. Zależy od ilości użytkowników, którzy mogą mieć dostęp imienny do systemu tzn. ściśle określone osoby mogą korzystać z określonych modułów. Możliwe jest wykupienie licencji dających dostęp równoległy tzn. w systemie może pracować określona maksymalna ilość użytkowników jednocześnie. Część producentów sprzedaje licencje na poszczególne moduły, inni sprzedają licencje dające użytkownikowi prawa dostępu do wszystkich modułów. Szczególnie sprzedawcy dużych systemów nie traktują swoich produktów jak towaru z półki. Często dostosowują cenę do zasobności i zdeterminowania klienta.
Na potrzeby badania, cena podana została w 42 przypadkach, z czego najtańszy kosztował 1500zł zaś najdroższy 1304500zł.
3 Systemy wspierające zarządzanie
Firmy zgłosiły 209 ankiet. Występuje duża różnorodność dziedzin, którym dedykowane są programy, niekiedy można tu lekko naciągnąć znaczenie słów "wspomagający podejmowanie decyzji". Podobnie jak w przypadku systemów wielomodułowych, najwięcej programów jest dedykowanych sektorom: produkcji 67%, usług 68%, handlu 63%. Widać tu słabszy popyt ze strony administracji do której jest skierowanych 52 % produktów. Jednakże coraz częściej można usłyszeć o dużych przetargach także na programy wspomagające podejmowanie decyzji
Wykres 8. Systemy oferowane dla poszczególnych sektorów gospodarki
Dużym zaskoczeniem może być fakt, że aż 84% procent zgłoszonego oprogramowania wspomagającego jest produkcji polskiej. Być może przedstawicielstwa firm zagranicznych nie okrzepły jeszcze w Polsce. Wkroczyli nieco później na rynek niż ich koledzy potentaci od dużych systemów. Polską wersję językową sytemu zapewnia 96% programów. Pozostałe 4% to oczywiście małe aplikacje typu CRM.
Wykres 9. Systemy polskie i zagraniczne
Producenci 2/3 oprogramowania gotowi są do współpracy z klientem nad adaptacją systemu. Wymagający klient powinien być zadowolony z takich proporcji. Mniejsze programy są łatwiej modyfikowalne co powoduje, że aż 53% oprogramowania przynajmniej co 3 miesiące otrzymuje nową wersję a minimalny czas czekania na nią to od jednego miesiąca minimalnie do maksymalnie 24 miesięcy.
Koszt wdrożenia sytemu to 90% przypadków mieści się pomiędzy 30% a 100% kosztów oprogramowania i rozkłada się w tym przedziale dosyć równomiernie, średnia wynosi 60%.
Aż 62% ankietowanych podało, że cena ich systemów mieści się w przedziale od 1 000zł do 10 000zł.. Minimalna cena systemu to 80 zł zaś najwyższa to 140 000zł.
Wykres 10. Koszt jednodniowego szkolenia
Podsumowanie
Firmy opisane w raporcie przedstawiły bogatą ofertę swoich produktów. Przedstawiły wielkie, zintegrowane systemy które służą do prowadzenia bieżącej działalności, planowania zasobów i zarządzania wielkimi, o złożonej strukturze przedsiębiorstwami. Wśród dostępnej oferty można znaleźć nawet program pomagający kierować fermą drobiu. Możemy odszukać programy zarządzające obiegiem dokumentów, przepływem pracy i organizacją procesów w firmie. Niektóre produkty to hurtownie danych, systemy wiedzy, systemy eksperckie i ostatnio coraz częściej wykorzystywane przez menedżerów systemy typu Business & Intelligence jak zrównoważona karta wyników i narzędzia do zarządzania kosztami metodą ABC. Oferta jest szeroka i dopasowana do wielu budżetów.
Cieszy też fakt iż swoje usługi zaoferowały firmy doradcze i konsultingowe, bez których rynek ten byłby martwy. Mamy nadzieję, że przedstawiona przez nas oferta pomoże państwu szeroko spojrzeć na Rynek Systemów Informatycznych i dobrać partnera, który spełni Państwa oczekiwania.
Instytut Zarządzania
Tomasz Puzewicz we współpracy z Jarosławem Cybulskim